Sözleşme İmzalamadan Önce Kontrol Etmediğiniz 5 Madde Sizi Mahkemeye Götürebilir

Sözleşme Okumak Neden Bu Kadar Zor?

Yıllardır sözleşme uyuşmazlıkları üzerine çalışan biri olarak şunu rahatlıkla söyleyebilirim: Türkiye'de sözleşme okuma kültürü maalesef yeterince gelişmemiş durumda. Müvekkillerin büyük çoğunluğu, sorun çıktıktan sonra sözleşmenin ilgili maddesini ilk kez okuduğunu itiraf ediyor. Birkaç dakikalık bir okuma, aylarca sürecek dava masraflarından kurtarabilir.

En Çok Gözden Kaçan Kritik Maddeler

1. Cezai Şart ve Orantılılık

Cezai şart maddeleri, sözleşmenin en tehlikeli kısımlarından biridir. Karşı tarafın hazırladığı taslakta astronomik cezai şart tutarları olabilir. Türk Borçlar Kanunu, hakimin fahiş cezai şartı indirme yetkisi tanımış olsa da, bu indirim her zaman beklediğiniz düzeyde olmayabilir. Cezai şart miktarını müzakere aşamasında makul bir seviyeye çekin.

2. Yetki ve Uyuşmazlık Çözüm Şartı

Sözleşmenin sonunda yer alan ve genellikle kimsenin okumadığı yetki maddesi, uyuşmazlık halinde hangi mahkemede veya hangi tahkim merkezinde dava açılacağını belirler. İstanbul'da oturan birinin, sözleşmedeki yetki maddesi nedeniyle Ankara'da dava takip etmek zorunda kaldığını düşünün. Bu, hem maddi hem de lojistik açıdan ciddi bir yüktür.

3. Mücbir Sebep Maddesinin Kapsamı

Pandemi döneminde herkesin acı bir şekilde öğrendiği mücbir sebep kavramı, sözleşmelerde genellikle muğlak bırakılır. Deprem, sel, salgın hastalık gibi durumların sözleşmeye etkisinin açıkça düzenlenmesi gerekir. "Tarafların kontrolü dışındaki haller" gibi genel ifadeler, mahkemede farklı yorumlanabilir.

4. Otomatik Yenileme ve Fesih Bildirimi Süresi

Abonelik sözleşmelerinden ticari distribütörlük anlaşmalarına kadar birçok sözleşmede otomatik yenileme maddesi bulunur. Sözleşmeyi sona erdirmek istiyorsanız, belirtilen süre öncesinde yazılı bildirim yapmanız gerekir. Bu süreyi kaçırdığınızda, istemediğiniz halde bir yıl daha o sözleşmeyle bağlı kalabilirsiniz.

5. Fikri Mülkiyet ve Gizlilik Hükümleri

Özellikle iş sözleşmeleri ve hizmet alım sözleşmelerinde, üretilen fikri ürünlerin kime ait olacağı ve gizlilik yükümlülüklerinin kapsamı çoğu zaman standart maddeler olarak geçiştirilir. Oysa bu maddeler, iş ilişkisi sona erdikten sonra bile yıllarca bağlayıcı olabilir.

Sözleşme Müzakeresinde Altın Kurallar

• Karşı tarafın hazırladığı taslağı asla doğrudan kabul etmeyin; her zaman kendi revizyonlarınızı yapın.
• Anlamadığınız hukuki terimleri sormaktan çekinmeyin; belirsiz bir madde her zaman güçlü tarafın lehine yorumlanır.
• Sözlü vaatlerin hiçbir hukuki değeri yoktur; her şeyi yazılı hale getirin.
• Sözleşmeyi imzalamadan önce bir avukata incelettirin; bu maliyet, ileride karşılaşacağınız riskin yanında minimumdur.

Bir sözleşmeyi imzalamak, o sözleşmedeki her maddeyi kabul ettiğiniz anlamına gelir. "Ben o maddeyi görmemiştim" savunması mahkemede geçerli değildir. Okuyun, anlayın, müzakere edin.